Ból kręgosłupa nie wybiera. Może dopaść każdego – bez względu na wiek, styl życia czy aktywność fizyczną. Ale gdy staje się przewlekły, ograniczający lub po prostu nie do zniesienia, najważniejsze pytanie brzmi: do jakiego specjalisty się zgłosić?
Kiedy iść do lekarza z bólem pleców?
Ból pleców, zwłaszcza dolnej części kręgosłupa (lędźwiowego odcinka), jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych w gabinetach lekarskich. Jeśli utrzymuje się dłużej niż 12 tygodni, to znak, że domowe metody i środki przeciwbólowe przestały wystarczać. Niezależnie od tego, czy ból jest wynikiem urazu, przeciążenia, zmian zwyrodnieniowych czy wady postawy – nie powinien być lekceważony.
Objawy towarzyszące, które wymagają pilnej konsultacji:
- drętwienie nóg lub rąk,
- osłabienie siły mięśniowej,
- problemy z trzymaniem moczu lub stolca,
- ból promieniujący do kończyny (rwa kulszowa, rwa udowa),
- sztywność poranna trwająca dłużej niż 30 minut.
Lekarz rodzinny – pierwszy krok
Pierwszym specjalistą, z którym warto się skonsultować, jest lekarz rodzinny. To on przeprowadzi wstępny wywiad, badanie fizykalne, a następnie zdecyduje, czy objawy wymagają dalszej diagnostyki, czy można rozpocząć leczenie zachowawcze. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może też zlecić podstawowe badania obrazowe, takie jak RTG, oraz skierować pacjenta do specjalisty – ortopedy, neurologa, fizjoterapeuty lub specjalisty leczenia bólu.
Ortopeda – specjalista od układu kostno-mięśniowego
Ortopeda to lekarz, który specjalizuje się w leczeniu schorzeń układu ruchu – kości, mięśni, więzadeł, ścięgien i stawów. Bóle pleców to jedna z częstszych przyczyn wizyt w jego gabinecie. Ortopeda diagnozuje m.in.:
- zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (np. choroba zwyrodnieniowa stawów międzykręgowych),
- dyskopatie i przepukliny krążka międzykręgowego,
- złamania kręgów,
- skoliozy i inne deformacje kręgosłupa,
- zespoły przeciążeniowe i pourazowe.
Ortopeda wykonuje badania obrazowe (RTG, USG, rezonans magnetyczny) i często współpracuje z fizjoterapeutami. W przypadkach zaawansowanych może rozważyć leczenie operacyjne – np. stabilizację kręgosłupa lub endoprotezoplastykę krążka międzykręgowego.
Neurolog – jeśli ból pleców ma podłoże neurologiczne
Gdy dolegliwości bólowe mają związek z uciskiem na struktury nerwowe – np. nerwy rdzeniowe – neurolog jest właściwym specjalistą. Zajmuje się on diagnozowaniem i leczeniem:
- rwy kulszowej, udowej,
- zespołu korzeniowego,
- mielopatii (uszkodzenia rdzenia kręgowego),
- stenozy kanału kręgowego,
- zmian zapalnych i demielinizacyjnych rdzenia.
Neurolog przeprowadza szczegółowy wywiad i badanie neurologiczne, które może wykazać zaburzenia czucia, osłabienie odruchów czy asymetrię siły mięśniowej. Kieruje też na rezonans magnetyczny, który dokładnie pokazuje struktury rdzenia i nerwów. Takie badanie można wykonać np. w centrum diagnostyki Rex Medica, które specjalizuje się m.in. w rezonansie i USG układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego.
Specjalista chorób kręgosłupa (spine specialist)
To lekarz z wąską specjalizacją dotyczącą wyłącznie schorzeń kręgosłupa. Może być ortopedą, neurochirurgiem lub lekarzem rehabilitacji medycznej po dodatkowych kursach i szkoleniach. Spine specialist stosuje kompleksowe podejście do bólu kręgosłupa:
- ocenia biomechanikę kręgosłupa,
- planuje leczenie zachowawcze i operacyjne,
- współpracuje z zespołem fizjoterapeutów i specjalistów leczenia bólu,
- wdraża nowoczesne techniki minimalnie inwazyjne (np. blokady, neuromodulacja, termolezje).
Spine specialist to dobry wybór przy złożonych, przewlekłych i trudnych do zdiagnozowania bólach pleców.
Neurochirurg – operacyjne leczenie kręgosłupa
Neurochirurg to lekarz zajmujący się operacyjnym leczeniem schorzeń układu nerwowego, w tym kręgosłupa i rdzenia kręgowego. W przeciwieństwie do ortopedów, neurochirurdzy rzadziej wykonują operacje z powodu samego bólu pleców – zazwyczaj ich interwencja dotyczy ucisku na nerwy lub rdzeń (np. przy dużych przepuklinach dysków, guzach, krwotokach wewnątrzrdzeniowych).
Typowe operacje wykonywane przez neurochirurga:
- mikrodiscektomia,
- laminektomia,
- foraminotomia,
- usunięcie guzów rdzenia,
- stabilizacje kręgosłupa z powodu niestabilności neurologicznej.
Nie zajmują się natomiast chirurgią deformacji (np. skolioz) ani złożonymi rekonstrukcjami biomechanicznymi – tym zajmują się ortopedzi specjalizujący się w kręgosłupie.
Rehabilitant, fizjoterapeuta i leczenie zachowawcze
W wielu przypadkach kluczem do powrotu do sprawności jest fizjoterapia. Ćwiczenia wzmacniające mięśnie głębokie, terapia manualna, techniki neuromobilizacji, a także nauka ergonomii w pracy i codziennym życiu – to fundament leczenia większości przypadków bólu kręgosłupa.
Fizjoterapeuta:
- układa plan terapii dostosowany do indywidualnych potrzeb,
- monitoruje postępy,
- współpracuje z lekarzem prowadzącym (ortopedą, neurologiem, spine specialistą).
Rehabilitacja może być zalecana jako leczenie podstawowe lub jako przygotowanie/przedłużenie terapii operacyjnej.
Inni specjaliści pomocni przy bólu pleców
Specjalista leczenia bólu – w przypadku przewlekłego bólu, który nie reaguje na standardowe metody leczenia, możliwe jest wdrożenie bardziej zaawansowanych terapii: iniekcji sterydowych, neuromodulacji, blokad.
Chiropraktyk i osteopata – wykonują zabiegi manipulacji kręgosłupa, które czasem przynoszą ulgę w bólach o charakterze funkcjonalnym. W Polsce są to jednak metody kontrowersyjne i stosowane poza systemem NFZ.
Psycholog lub psychiatra – w przewlekłym bólu kręgosłupa często współistnieją komponenty psychosomatyczne, depresja lub zaburzenia lękowe. Czasem pomoc psychologa bywa kluczowa w leczeniu.
Jak wybrać odpowiedniego specjalistę?
Wybór lekarza powinien zależeć od przyczyny bólu:
- ból po urazie? → ortopeda,
- ból promieniujący, drętwienie kończyn? → neurolog,
- ból pochodzenia mechanicznego, ograniczenie ruchomości? → spine specialist lub ortopeda,
- podejrzenie choroby neurologicznej? → neurolog lub neurochirurg,
- ból przewlekły, trudny diagnostycznie? → spine specialist lub specjalista leczenia bólu,
- ból z komponentą emocjonalną? → psycholog i interdyscyplinarny zespół.
Ważne, aby lekarz posiadał doświadczenie w leczeniu danego typu schorzeń kręgosłupa i korzystał z nowoczesnych metod diagnostycznych – takich jak rezonans magnetyczny czy USG, dostępne m.in. w Rex Medica.
Nie każdy ból pleców oznacza operację. Nie każdy wymaga wizyty u neurochirurga. Właściwy wybór specjalisty zależy od objawów, czasu trwania bólu, jego charakteru oraz ewentualnych objawów neurologicznych. Dobrze prowadzona diagnostyka i odpowiednio dobrany plan leczenia – zachowawczego lub operacyjnego – to najkrótsza droga do powrotu do pełnej sprawności. Warto zacząć od lekarza rodzinnego, który pokieruje dalej – tam, gdzie trzeba.
