Wypalenie zawodowe - co to jest i kogo dotyczy?Każdy z nas na pewno słyszał o zjawisku wypalenia zawodowego… ale czy wiemy czym ono jest i jak je rozpoznać? Wypalenie zawodowe może dotyczyć każdego zawodu, w którym obecny jest stres na wysokim poziomie, praca z ludźmi i wśród ludzi…

Według definicji Christiny Maslach – badaczki, która konsekwentnie rozwijała problematykę tego zjawiska –wypalenie zawodowe jest to odpowiedź organizmu na stres w pracy, przejawiająca się utratą troski o ludzi z którymi się pracuje. W sytuacji gdy wymagania w pracy są zbyt duże, pojawia się szczególny rodzaj odpowiedzi, polegający na traktowaniu pacjentów w sposób zdystansowany i mechaniczny. Według C. Chernissa wypalenie zawodowe łączy się ze zmianami w motywacji. Mówi on o „wycofaniu się” z pracy jako odpowiedzi na stres lub niezadowolenie z wykonywanej pracy. Łączy on syndrom wypalenia z utratą entuzjazmu, zaangażowania i poczucia misji.

Wszystkie definicje łączy to, że jest to proces, który rozpoczyna się nadmiernym i długotrwałym działaniem stresu. Jest zaburzeniem emocjonalnym, pojawiającym się u jednostek wykonujących zawody, w których wymagany jest bliski kontakt interpersonalny i zaangażowanie, a także cechy osobowości profesjonalisty. Ocena sytuacji stresowej jest trudna do jednoznacznego określenia. Może być odczuwana jako wyzwanie, zagrożenie, niepowodzenie.

Ważne jest, że zespół wypalenia zawodowego niekorzystnie wpływa na jakość pracy i na ogólną ocenę instytucji,  w której funkcjonują pracownicy dotknięci tym problemem.

Kto jest najbardziej narażony na syndrom wypalenia zawodowego?

Najbardziej podatne są osoby z niską samooceną, bierne i niepewne w obcowaniu z ludźmi, zależne od innych, o niedojrzałej osobowości, która powoduje powierzchowność i niepełność reakcji interpersonalnych. Kluczowym czynnikiem jest stres i niepowodzenia w walce z trudnościami, wyzwaniami, konfliktami i frustracjami w pracy- które dotyczą nie tylko osób opisanych powyżej…


Wypalenie zawodowe jest także częstsze u osób, których praca cechuje się dużą ilością czynników stresorodnych:

  • Wymaga długotrwałej czujności
  • Jest monotonna, powtarzane są proste czynności
  • Jest trudna umysłowo lub wymaga wysiłku fizycznego
  • Jest  fragmentaryczna lub bez znajomości efektu finalnego
  • Z koniecznością precyzji i braku błędów
  • Zaskakuje zadaniami, wymaga wykonywania równolegle wykonywania różnych czynności, ma ”zrywy”
  • Narzuca tempo, godziny pracy i presję czasu
  • Narzuca na pracownika wiele ról, czasem pozostających ze sobą w konflikcie
  • Wystawia stanowisko na ciągłą obserwację przez przełożonych
  • Wymaga interakcji z ludźmi (rywalizacja, kompromisy, udzielanie pomocy)
  • Niski prestiż społeczny
  • Wymaga odpowiedzialności (za ludzi lub materialnej)
  • Niesie ze sobą ryzyko zdrowotne i psychiczne i dylematy moralne
  • Wywołuje zakłócenia w relacji praca-dom (praca zmianowa, długie nieobecności, dyspozycyjność)


Sygnały i objawy wypalenia zawodowego:

  • Duża niechęć do codziennego chodzenia do pracy
  • Poczucie porażki
  • Uczucie gniewu i urażenia
  • Poczucie winy i odpowiedzialności
  • Zniechęcenie i obojętność
  • Negatywizm
  • Izolacja i wycofanie się
  • Uczucie zmęczenia i wyczerpania przez cały dzień
  • Częste patrzenie na zegarek
  • Duże zmęczenie po pracy
  • Brak pozytywnych uczuć w stosunku do pacjentów/klientów
  • Opóźnianie kontaktu z chorymi (zawody medyczne)
  • Traktowanie podopiecznych szablonowo, stereotypowo
  • Niezdolność do koncentracji lub słuchania, co chory/klient mówi
  • Poczucie bezradności
  • Cynizm, wroga postawa, gniewne zachowanie w stosunku do klientów/pacjentów
  • Coraz silniejsze trzymanie się przepisów
  • Zaburzenia snu
  • Wahania nastrojów
  • Unikanie rozmów o pracy z koleżankami/kolegami
  • Nadmierne zaabsorbowanie pracą zawodową
  • Łatwość wpadania w złość i agresję
  • Zaabsorbowanie samym sobą
  • Obniżenie poczucia własnej wartości
  • Zwiększona aprobata wobec stosowania środków uspokajających
  • Częstsze przeziębienia i grypy
  • Częstsze bóle głowy i zaburzenia żołądkowo-jelitowe
  • Trudności w myśleniu i niechęć do zmian
  • Podejrzliwość i brak zaufania
  • Nadmierne spożycie lekarstw
  • Konflikty rodzinne i małżeńskie
  • Wysoka absencja w pracy

Powyżej wymienione symptomy obejmują zarówno objawy fizyczne, behawioralne i psychologiczne. Oczywiście lista ta nie obejmuje wszystkich symptomów, jednak może nakreślić problem. Ludzie wypaleni zawodowo mogą mieć kilka objawów ostrzegawczych, które początkowo nie są proste do zauważenia. Jeśli jednak zauważymy u siebie lub najbliższych początki wypalenia –  przeciwstawmy się mu!

O tym, jak przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu radzimy w kolejnym artykule. Przeczytaj:
Jak radzić sobie z wypaleniem zawodowym? 


Marlena Roszkowska – położna. Ukończyła studia magisterskie na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej zawodowe zainteresowania to przede wszystkim porody domowe, położnictwo naturalne oraz społeczna i zawodowa pozycja położnych w Polsce. Obecnie pracuje w Klinicznym Oddziale Neonatologii w szpitalu im. Orłowskiego w Warszawie.

Share.

Jeden komentarz

Leave A Reply